"Есірткі туралы шындық: адам ағзасына әсері" тақырыбындағы кураторлық сағат

«Есеп және аудит» білім беру бағдарламасының 1-курс студенттері «Адам ағзасына есірткінің әсері: шындық» тақырыбында кураторлық сағат өткізді. Бұл іс-шара Тұрақты даму мақсаттарының (ТДМ) 3-мақсаты – «Жақсы денсаулық және әл-ауқат», 3.5 міндеті – психоактивті заттарға тәуелділіктің алдын алу және емдеу аясында ұйымдастырылды.

Іс-шара барысында ТДМ 3 «Жақсы денсаулық және әл-ауқат» мақсаттарының басқа ТДМ-дермен өзара байланысы қарастырылды. Себебі барлық жастағы адамдар үшін салауатты өмірді қамтамасыз ету және әл-ауқатты арттыру – гүлденген қоғам құрудың маңызды факторы болып табылады. Денсаулықтың жақсы жағдайы болмаса, кедейлік мәселесін шешу қиын. Сол сияқты, кедейлік пен аштық та адамдардың денсаулығына кері әсерін тигізеді (ТДМ 1 – «Кедейлікті жою» және ТДМ 2 – «Аштықты жою»).

ПАЗ (психоактивті заттар) – бұл орталық жүйке жүйесінің жұмысына әсер етіп, адамның психикалық жағдайын өзгертетін заттар: көңіл-күйін, қабылдауын, ойлауын немесе мінез-құлқын өзгертеді. Олар миға нейромедиаторлар (мысалы, дофамин және серотонин) арқылы әсер етеді, соның нәтижесінде адам эйфория, босаңсу, қозу немесе шынайылықты қабылдаудың өзгеруін сезінуі мүмкін.

Героин (диацетилморфин) – өте күшті тәуелділік тудыратын опиоидтар тобына жататын есірткі. Ол миға морфинге қарағанда тезірек әсер етеді, сондықтан адам күшті әсерді жылдам сезінеді. Героиннің басты қауіптілігі – ми бағанындағы тыныс алу орталығын тежейді. Артық мөлшерде қолданғанда көбіне үш негізгі белгі байқалады: есінен тану, көз қарашығының тарылуы (миоз) және тыныс алудың сиреуі.

Кокаин – симпатикалық жүйке жүйесінің белсенділігін арттыратын күшті алкалоид. Ол норадреналиннің (стресс гормонының) кері сіңірілуін бөгейді, соның нәтижесінде оның деңгейі жоғарылайды. Бұл қан тамырларының тарылуына және артериялық қысымның көтерілуіне әкеледі.

Марихуана – Cannabis sativa өсімдігінен алынатын есірткілік зат. Оның құрамында ТГК (тетрагидроканнабинол – марихуананың психоактивті заты) бар, ол ми мен жүйке жүйесіне әсер етеді. Ғылыми зерттеулер жоғары мөлшердегі ТГК қолдану мен шизофренияның даму қаупі арасында байланыс бар екенін көрсетеді.

Псилоцибин – кейбір саңырауқұлақтардың құрамында болатын табиғи психоактивті зат. Ағзада ол псилоцинге айналып, мидағы серотонин рецепторларына әсер етеді, әсіресе көңіл-күйге, қабылдауға және ойлауға жауап беретін аймақтарға ықпал етеді. Соның нәтижесінде адамның сезімі, ойы және қоршаған ортаны қабылдауы өзгеруі мүмкін. Психоделиктер мидың жұмысын айтарлықтай өзгертеді: нейрондар арасындағы байланыстар ретсіз бола бастайды, ал әдетте ойлау мен «мен» сезімін бақылайтын ми аймағы әлсірейді.

Героин, кокаин, марихуана және псилоцибиннің адам ағзасына әсерін зерттеу әрбір заттың өзіндік бұзылыстар туғызатынын көрсетті. Героин тыныс алу жүйесіне кері әсер етіп, мидың ақ затын зақымдайды. Кокаин жүрек пен қан тамырларының қартаюын жылдамдатып, ми қыртысының нейрондарын жояды. Марихуана мидың дамуына әсер етіп, созылмалы психоздардың пайда болу қаупін арттырады. Псилоцибин ұзақ уақытқа созылатын қабылдау бұзылыстарын тудыруы мүмкін.

Іс-шара қорытындысында салауатты өмір салтын қамтамасыз ету және кез келген жастағы адамдардың әл-ауқатын арттыру тұрақты дамудың негізгі факторларының бірі екендігі атап өтілді.

Ұйымдастырушылар: УиА25Р тобы, 1 курс, орыс бөлімі Куратор-эдвайзері: Когут О. Ю. «Қаржы және есеп» кафедрасының меңгерушісі: Сартова Р. Б., ҒЗЖ және ХҚБ бойынша кафедра меңгерушісінің орынбасары: Сырлыбаева Н. Ш.

13.03.2026 ж., 14:00 Экономика және бизнес жоғары мектебі, 212 кабинет