Қазақстан Республикасының Президенті Қ.Тоқаевтың «Turkistan» газетіне берген сұхбатына орай пікір.

Мерекелерден кейінгі алғашқы жұмыс күнінде жарияланған Президенттің сұхбаты мазмұнды әрі ашық болды. Қойылған сұрақтар да, берілген жауаптар да тікелей және нақты.

Кәсіби тарихшы ретінде мені әсіресе Мемлекет басшысының тарихи фактілерді бұрмалау және өзін «тарихшы» деп көрсететін псевдотарихшылардың мифтік кейіпкерлерді дәріптеуі туралы пікірі қызықтырды. Бұл мәселе бүгінгі қазақстандық қоғам үшін өзекті әрі күрделі.

Қазақстанда тарихқа деген қызығушылықтың артқаны заңды құбылыс. Алайда осыған байланысты тарих туралы көпшілік алдында пікір айтатын адамдардың жауапкершілігі де арта түседі. Егер тарих деректерге, құжаттарға және ғылыми талдауға сүйенбесе, ол таным құралы болудан қалып, қоғамдық сананы манипуляциялау тәсіліне айналады. Көпұлтты мемлекет үшін мұндай жағдай аса қауіпті, себебі ойдан шығарылған мифтер қоғамда алауыздық пен сенімсіздік тудыруы мүмкін.

Осы тұрғыда Президенттің псевдотарихи контентке айтқан сыны орынды. Ағартушылық ретінде ұсынылатын, бірақ эмоция мен қиялға негізделген материалдар өткенді бұрмалап, қоғамның дамуына пайдасын тигізбейді.

Бұл контексте Абай мұрасына жүгіну де орынды. Абай қоғамдағы мәселелерді ашық айтып, адамды еңбекке, білімге және адамгершілік жауапкершілікке шақырды. Оның «Толық адам» ілімі бүгін де өз маңызын жоғалтқан жоқ, өйткені ол сыртқы «жауларды» іздеуге емес, адамның ішкі дамуына бағытталған.

Жалпы алғанда, Президенттің ұстанымы тарихтың фактілерге және ғылыми адалдыққа негізделуі, қоғамды біріктіруі және өткеннен сабақ алуға көмектесуі тиіс екенін көрсетеді. Тарих мифтер мен даулардың көзіне емес, алға сенімді қадам жасауға негіз болуы керек.

Удербаева С.К., т.ғ.к., Қазақстан тарихы кафедрасының қауымдастырылған профессоры.