«ТДМ 16 – Бейбітшілік, әділеттілік және тиімді институттар аясында қаржылық алаяқтықтың алдын алу»

Соңғы уақытта бұқаралық ақпарат құралдарында және қоғамда әртүрлі ұйымдасқан қылмыстың алдын алу тақырыбы өзекті болып отыр, оның ішінде ең белсенді түрінің бірі – алаяқтық әрекеттер. Алаяқтардың әрекеттері мен олардың салдары халықаралық деңгейге дейін жетуі мүмкін. Қоғамның цифрлануы оларға жеке ақпаратқа және адамдардың есепшоттарына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Алаяқтыққа әртүрлі жастағы, мәртебесі, өмір деңгейі және білім деңгейі әр түрлі адамдар ұшырай алады. Қылмыскерлер көбінесе жазасыз қалады, өйткені олар ең жаңа ақпараттық технологияларды пайдаланады, соның ішінде жасанды интеллект (дауысты және интонацияны имитациялау) және адамның психологиясын білу. Бұл жаңа қылмыс түрі болып табылады және көптеген елдердің заңнамасында оған қылмыстық жазалау қарастырылмаған. Сонымен қатар, алаяқтар өз қылмыстарын сонша ойластырады, кейде жауапкершілік мүлде кінәсіз адамдарға немесе өз құрбандарына ауысуы мүмкін. Олардың схемалары барған сайын күрделене түсуде және әбестеніп барады. Осыған байланысты біздің күнделікті сөздік қорымызға фишинг, дропперлер сияқты терминдер енді. Олар танымал веб-сайттар мен сервистерді көшіріп шығарады және адамдардың сенімін пайдаланып, ақша немесе деректерді алдайды. Алаяқтар әрдайым жаңа тәсілдер ойлап тауып, әлеуметтік желілер, мобильді қосымшалар және онлайн платформаларды белсенді пайдаланады.

2026 жылдың 18 ақпанында Плазма физикасы, нанотехнология және компьютерлік физика кафедрасында «Қаржылық алаяқтықты алдын алу» тақырыбында іс-шара өткізілді. Бұл шара ТДМ 16 «Тыныштық, әділдік және тиімді институттар» мақсаттарына сәйкес ұйымдастырылды, оған студенттер, магистранттар және докторанттар қатыстырылды. Іс-шара барысында қатысушылар қаржылық алаяқтықтың әртүрлі түрлері, қазіргі заманғы интернет алаяқтық схемалары және олардың алдын алу әдістері туралы ақпарат алды.

Семинардың басты мақсаты – жастардың қаржылық сауаттылығын арттыру және алаяқтық әрекеттерден қорғаудың тиімді жолдарын түсіндіру болды. Іс-шара диалог-беседа форматында өтті, онда барлық қатысушылар өз тәжірибесін бөлісуге, мобильді интернет-алаяқтық, жалған инвестициялық ұсыныстар және әлеуметтік желілерде белсенділік көрсеткенде туындайтын қауіптер туралы пікірталас жүргізуге мүмкіндік алды.

Студенттік орта алаяқтар үшін тартымды болуы мүмкін, өйткені олардың кең әлеуметтік байланыс желісі бар, кейбірі басқа қалалардан немесе тіпті шетелден келген. Олар әлеуметтік желілерді белсенді пайдаланады, онда өздері, таныстары және жақындары туралы көптеген жеке ақпаратты жариялайды. Сонымен қатар, оларға бөтен адамдармен байланыс орнату оңай, сондықтан олар осал болып саналады. Қазіргі заманғы цифрлық гаджеттер функционалдығы жоғары және студенттер мен мектеп оқушылары үшін тек байланыс құралы ғана емес, сонымен қатар ақпарат алу көздерінің негізгі және басым құралы болып отыр.

Семинар тақырыбы қатысушылардың шынайы қызығушылығын тудырды, өйткені олар алаяқтық құрбандарының нақты оқиғаларын тыңдап, пайдалы кеңестер алды. Студенттер ең көп таралған және тиімді алаяқтық схемалар туралы, сондай-ақ одан қорғанудың практикалық жолдары бойынша кеңестерге ие болды. Сонымен қатар, семинар қатысушыларға цифрлық қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруға, жауапкершілік пен сыни тұрғыдан ойлау дағдыларын дамытуға мүмкіндік берді. Қатысушылардың белсенділігі мен өзара пікір алмасуы жастарды болашақта интернеттегі алаяқтыққа төтеп беру үшін қажетті білім мен тәжірибемен қамтамасыз етті.