Қазақ руханиятының талантымен тау жыққан тарланы

Сурет:ҚазМУ ректоры Ө.А.Жолдасбековтің көшпелі
Қызыл туды қабылдау сәті. 1979 жыл

Өрге бастар өнеге

Өмірбек Жолдасбеков ХХІ ға­сыр мен үшінші мың­жыл­дық­та қазақ азаматының алдынан шығар терең зерделілік пен іскерлік алғырлықтың, аза­мат­тық қайсарлық пен күрескерлік табандылықтың, ізденім­паз­дық пен дәйектіліктің мейлінше қатал талабына ХХ ғасырда жү­ріп-ақ ойдағыдай жауап бе­ре алған айтулы саңлақ еді. Талай ғасыр есесі кетіп, тауы шағылған қазақ руханиятының талантымен тау жыға алған тарланы еді. Қазақ рухының нағыз Геркулесі еді. Оның қал­дыр­ған мұрасы әрідегі әл-Фа­ра­би мен берідегі Қаныш Сәт­баевтар асқақтатқан ас­қар биік­тер сеңгірін ала­сартпай жалғастырып, оның көрсеткен өнегесі келешек ұрпақтар алар асқар асуларға қарай қай­мық­пай қанат қағар арман құсы боп алға самғай бермек.

Әбіш КЕКІЛБАЙҰЛЫ,

Қазақстанның халық жазушысы

Көш басында өзіңсің

Әлі есімде, Мәскеудегі шә­кірт­тік шағыңда жанарыңда шоқ, жүрегің толы мейірім, тұ­ла бойыңда шіреген жігер бо­ла­тын! Сол жігер талай өмір тал­қысында да толастаған емес. Қай салада да қата­рың­нан оқ бойы озық жүретін едің. Оны сен ғылым жолында да, азаматтық парыз өтеу жолында да дәлелдеп келдің. Еліңнің игілігіне айналған қайрат-қа­жы­­рың, ғылым жолындағы ере­­­сен еңбегің батыс-шығысқа бел­гілі болды. Әдебиет сала­сын­да Мұхтар Әуезов өлшем болса, ғылым саласында Қа­ныш Сәтбаев еді. Сен осы жол­да еңбек еттің. Ұлтымыздың мақ­танышына айналдың. О бас­та табиғат мол пішкен та­лант-жігеріңнің арқасында ай­ту­лы тұлғаға айналдың. Қай жер­де қызмет етсең де, тын­ды­рымды қайраткер, тиянақты тәрбиеші болдың. Өзімізді бы­лай қойғанда, сенен үлгі алған, дәрісіңді тыңдаған талай ма­ман­дар Еуропада да, Азияда да аз кездеспейді. Ұстаз үшін одан артық зор мәртебе болар ма?! Фараби атындағы ғылым ордасының нақ бүгінгі мекені – сен көтерген ғимараттар ха­лық мақтанышы.

Қалтай МҰХАМЕДЖАНОВ,

Қазақстанның халық жазушысы

От еді...

«Мен жанбасам лапылдап,

Сен жанбасаң лапылдап,

Біз жанбасақ лапылдап,

Аспан қалай ашылмақ?!»

Хикметтің осы сөзі сенің әрі ұраның еді, әрі құралың еді. Өміріңнің өршіл тұсында өзің тұтқасын ұстаған қасиетті бі­лім ордасы – Қазақ уни­вер­си­тетіндегі барлық қарыз-па­ры­зыңды осы ұранмен ат­қар­дың; талабы биік, талғамы те­рең ұстаздар ұжымын осы құ­рал­мен басқардың. Нәти­же­сінде қала ішіндегі ғажайып қала – КазГУград пайда болды.

Әуезов секілді ұлы ұстаз­дың көзінің нұры, сөзінің сыры дәстүр боп дарыған дана КазГУ талай таланттың ұшқан ұясы, қонған қиясы десек, се­нің рек­тор кезіңде күллі қа­бі­лет-кү­шің­ді, тірі пендеде тым сирек ұшырасатын аса шебер ұйым­дас­тырушылық ісіңді ел игілі­гі­не жұмсап, он алты жыл ұдайы­мен қалай жанғаныңды, қалай жалындағаныңды көзі­мен көрген қарттар мен жастар түгіл, он жеті қабат бас ғимарат қабырғасына өз қолыңмен қа­лаған тастарға тіл бітіп, кәдімгі сол қара тастар сөйлеп – аңыз ғып жатқандай қазір...

Зейнолла

ҚАБДОЛОВ,

ҚР ҰҒА академигі

Сен халқыңның жүрегіндесің...

Тарих факультетінің өмі­рі­нен мынадай мысал келтірейін. Жаңадан ашылған Археология және этнология кафедрасы факультеттің «Археологиялық базасын» ертедегі орта ға­сыр­да өмір сүрген Батыс Түрік қағанатының астанасы болған үлкен қаланың орнында осы аталған базаны салуға ұсыныс жасағанда, айдалада база бо­ла ма деген сұрақты қоймай, оның керектігін түсініп, базаны сол жерде құру керек екеніне шешім қабылдады және оны іске асыруда өзінің қамқор­лы­ғын ұдайы көрсетіп отырды, өзі барып та көрді. Тарих фа­куль­тетінде оқыған студенттердің барлығы осы археологиялық ба­зада практикадан өтіп отыр­ды. Бұл орын үлкен ғылыми орталыққа айналды. Ширек ғасырдан астам уақыт Ба­ла­сағұнда археологиялық қазба жұмыстары үздіксіз жалғасуда. Өмекеңнің жәрдемімен Қазақ­станда алғаш рет ұшақ арқылы Баласағұн шаһары суретке тү­сірілді. Өмірбек Арысланұлы – ұлы ғұлама ғалым. Өзінің ма­мандығы бойынша шәкірт­тер дайындаумен шектелмей, Қа­зақстандағы машина-тех­ника ғылымының негізін салып, сол ғылымның атасы Өмекең деп айтсақ қателеспейтін шы­ғар­мыз. Оның ғылымдағы үле­сін дүниежүзінің аса салауатты ма­мандары мойындайды. 

Уахит ШӘЛЕКЕНОВ,

профессор,

ҚР Гуманитарлық академиясының академигі

Ұлы азамат

Өмірбек Арысланұлының уни­верситетке ректор болып келуіне байланысты универ­си­теттегі ғылыми жұмыстар за­ман­ның талабына байланысты жаңа өркендеу жолына түсіп, жүздеп ғылым кандидаттары, ғылым докторлары универ­си­тет ұжымының қатарына қосы­лып жатты. Міне, сондықтан да болар, біздің университетіміз бұрынғы Одақтағы үлкен ғы­лым ошағы және маманданған аза­маттарды дайындау бе­сі­гіне айналды. Өмекеңнің Қазақ мемлекеттік университетінде 16 жыл ректор болып істеген жыл­дарындағы артына қал­дыр­­ған ең бір үлкен мұрасы – ол қа­зіргі күндері жұрттың бәрі сүй­сінетін КазГУград қала­шы­ғы. 

Сұлтан САРТАЕВ, 
ҚР ҰҒА академигі

Тағылымы терең тағдыр

Қазақстанның ең жоғарғы заң шығарушы органы – Пар­ла­­менттің демократиялық ба­ғытта қалыптасуында, аз уа­қыт­тың ішінде жаңа бе­леске кө­­терілуінде, ең бас­тысы – мем­лекетіміздің қо­ғамдық-әлеу­мет­­тік салада қар­қындап да­муы­на жол ашқан бірнеше, аса маңызды кұ­жат­тардың сапалы дайындалып, жүзеге асуында Өмірбек Арыс­ланұлының үлесі өлшеусіз.

Әрдайым қазақ ұлтының, қазақ қоғамының қамын ойлап, қай қызметте жүрсе де, өзін де, уақытын да сарқа жұмсап, бар бітім-болмысымен көшін бас­тап жүрген ағамыздың қа­жымас қайратының бір қырын сонда анық аңғардым. Маған заң жобасының қазақша нұс­қа­сын редакциялауды тап­сыр­ды. Әрбір сөйлемнің, әрбір сөз­дің мағынасы мен мәніне ерекше назар қоятын Өмекең сол жолы да осы заң тексіне байланысты ұзақ жұмыс істеді. Уақытпен есептеспеді. Талай күн­дері мен түндерін осы заң жо­басының сапалы, жоғары дең­гейде жарық көруіне ар­нады. Өзі ерінбей, жалықпай, қо­­лына қалам алып отырып, бү­кіл тексті өңдеп шықты. Қа­зақ сөзінің әрбір мағыналық қы­ры мен стильдік астарларын терең білетіні мені қайран қалдырды.

Қансейіт ӘБДЕЗҰЛЫ,

филология ғылымының докторы, профессор