ҚазҰУ студенттеріне Құрылтайдың саяси-құқықтық рөлі туралы дәріс өтті

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Баспагерлік-редакторлық және дизайнерлік өнер кафедрасының студенттеріне «Парламентаризм институтының қалыптасуы мен дамуындағы Құрылтайдың саяси-құқықтық және тарихи рөлі: өкілді билікке шолу» тақырыбында танымдық дәріс ұйымдастырылды.

Дәрісті Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ заң факультетінің мемлекет және құқық теориясы мен тарихы, конституциялық және әкімшілік құқығы кафедрасының профессоры, заң ғылымдарының кандидаты, Ұлттық заң академиясының академигі Ақылбек Қашқынұлы Исабеков жүргізді. Кездесу барысында студенттерге өкілді билік институттарының тарихи қалыптасуы, парламентаризм ұғымының мазмұны және Құрылтай институтының саяси-құқықтық маңызы жан-жақты түсіндірілді.

Профессор өз сөзінде парламентаризмнің демократиялық мемлекет басқару жүйесіндегі маңызды институттардың бірі екенін атап өтті. Бұл жүйе халықтың еркін білдіретін өкілді орган арқылы заң шығару қызметін жүзеге асыруға негізделеді. Сонымен қатар ол билік тармақтарының тепе-теңдігін сақтауға, заңнамалық процестің тиімділігін арттыруға және қоғам мүддесін мемлекеттік саясатта көрсетуге мүмкіндік береді.

Дәріс барысында қазақ қоғамындағы дәстүрлі басқару жүйесінде Құрылтай институтының ерекше рөл атқарғаны да айтылды. Тарихи деректерге сәйкес, Құрылтай – ел өміріндегі маңызды мәселелер талқыланатын кеңесші әрі өкілді жиын болған. Мұндай басқосуларда ру-тайпа басшылары, билер мен батырлар мемлекет қауіпсіздігі, соғыс пен бейбітшілік, билік мұрагерлігі сияқты маңызды саяси мәселелерді қарастырған. Осы тұрғыдан алғанда Құрылтай қазақ қоғамындағы ерте демократиялық дәстүрлердің көрінісі ретінде бағаланады.

Кездесу барысында қазіргі кезеңдегі конституциялық реформалар мәселесі де талқыланды. Қазақстан Республикасының Конституциясы мемлекеттік биліктің ұйымдастырылу қағидаттарын, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын және билік тармақтарының өзара байланысын айқындайтын негізгі құқықтық құжат екені атап өтілді. Соңғы жылдары елде саяси жүйені жаңғыртуға бағытталған реформалар жүргізіліп, өкілді билік институттарын дамыту және қоғам мен мемлекет арасындағы байланыс тетіктерін жетілдіру мәселелері қарастырылып келеді.

Сонымен қатар Конституция құрылымына қатысты ұсыныстар туралы да мәлімет берілді. Жаңа жобада негізгі заңдағы тараулар саны тоғыздан он бірге дейін көбейтіліп, мемлекеттік басқару жүйесіне қатысты нормалардың қайта жүйеленгені түсіндірілді. Сондай-ақ Құрылтайға қатысты жеке тарау енгізу мәселесі талқыланып, оның қоғамдық пікірді білдіретін әрі маңызды мемлекеттік мәселелер бойынша кеңес беретін институт ретіндегі маңызы атап өтілді.

Кездесу соңында студенттер алдағы республикалық референдумға байланысты сұрақтарын қойып, Конституцияға енгізілетін өзгерістердің мазмұны мен олардың мемлекеттік басқару жүйесіне ықпалы жөнінде пікір алмасты. Ақылбек Қашқынұлы бұл реформалардың негізгі мақсаты – мемлекеттік институттарды жаңғырту, қоғам мен билік арасындағы диалогты нығайту және азаматтардың саяси процестерге қатысу мүмкіндігін кеңейту екенін атап өтті.

Жалпы алғанда, дәріс студенттердің құқықтық және саяси білімін кеңейтіп, өкілді билік институттарының тарихи дамуы мен қазіргі конституциялық өзгерістердің мәнін терең түсінуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар бұл іс-шара білім алушылардың құқықтық мәдениетін арттыруға ықпал етіп, Тұрақты даму мақсаттарының 4-мақсаты – «Сапалы білім» қағидаттарын жүзеге асыруға бағытталған маңызды академиялық кездесулердің бірі болды.

Кафедра оқытушылары: А.Қалибекқызы,

Н.Тлеубаева, М.Альмухаметова, А.Тілепберген