Сәлеміміз түзу болсын

Халқымызда аман­да­су, қал-жағдайды сұрау, сәлемдесу – кез келген жақсы қарым-қатынас­тың, әңгіменің және сыйлас­тықтың басы деп білеміз. 

Сонымен қатар «Сәлем – сөздің анасы» немесе «Сәлем – сөздің басы, көңіл арнасы» деп сәлемдесуге ерекше мән берген. Бұл нақыл сөздің ма­ғынасы мен мәні алғыс алу, жақсылық тілеу болып саналады. Себебі адамдарға сәлем беріп, оның алғысын алу – қазақ салт-дәстүрінің мызғы­мас үлгісі. Қазақта сәлемді дұ­рыс бермейтін балаға «көр­генсіз», «тәрбие алмаған» деп кейістік білдірсе, ал дұрыс амандасқан адамға «көсегең көгерсін», «жүз жаса», «өркенің өссін» деп бата берген.

Таяуда Президентіміз Қа­сым-Жомарт Тоқаев қоғам­да­ғы құшақтасып және сүйісіп амандасу үрдісін сынап, азаматтарды байырғы ұлттық дәстүрлер мен жаңа қоғамдық әдеп кодексіне оралуға ша­­қырды. Мемлекет бас­шы­сы­ның сә­лемдесу мәдениетіне қа­­тыс­ты айтқан негізгі ере­же­лері мен ұсыныстары төмен­де­гідей құрылымда жинақталған:

Президент сынына ілінген әдепсіз іс-әрекеттер:

• Құшақтасып-сүйісу: Ер адам­дардың бір-бірін құшақ­тап, беттен сүйіп амандасуы қа­зақ салтында ешқашан бол­маған.
• Еркек пен әйелдің сүйісуі: Сәлемдесу кезінде әйелдердің еркектерді, еркектердің әйел­дер­ді бетінен сүюі әдепке жатпайды.
• Әскери ортадағы оғаштық: Әсіресе әскери форма киген тұлғалардың өзара құшақтасуы мүлдем орынсыз және көзге оғаш көрінеді. 

Президент ұсынған дұрыс сәлемдесу әдебі:

• Нық қол алысу: Ер-аза­маттар бір-бірімен кездескен­де қолдың ұшын ғана бермей, қол­ды қаттырақ қысып амандасуы керек.
• Жылы жүз таныту: Амандасу барысында жасанды әре­кет­сіз, сәл жымиып, жылы қа­­бақ таныту жеткілікті.
• Қолды жүрекке қою: Кездескен адамға деген шынайы қуаныш пен ерекше құрметті білдіру үшін оң қолды кеуде (жүрек) тұсына қойып сә­лем­десу ең тиімді әрі мәдениетті жол деп айтқан болатын. 

Президент бұл бастаманы жеке кеңістікті құрметтеу, қо­ғамдық тәртіп пен ой-сана тазалығын қалыптастырудың маңызды қадамы деп атап өтті.

Ендеше сәлеміміз түзу болсын. Өзара сәлемдесіп, бір-бі­рімізге амандық тілеп жү­рейік.

Абай ДҮЙСЕНБАЕВ,

ҚазҰУ Педагогика және білім беру менеджменті кафедрасының доценті, п.ғ.к.