География және табиғатты пайдалану факультетінің ГАЖ-сарапшысы Жастардың су мәселелері жөніндегі өңірлік инкубаторында ментор ретінде қатысты

2026 жылғы 9–10 қыркүйекте Самарқанд қаласында (Өзбекстан) Орталық Азиядағы су ресурстары саласындағы жастар жобаларын дамытуға және жетілдіруге бағытталған Жастардың су мәселелері жөніндегі өңірлік инкубаторының Bootcamp-і (Regional Youth Water Solutions Incubator) өтті.

Bootcamp-тің негізгі мақсаты қатысушылардың жобалық ұсыныстарын практикалық тұрғыдан жетілдіру, жобаларды пилоттық іске асыруды жоспарлау, адвокация және көпшілік алдында коммуникация жасау дағдыларын дамыту, сондай-ақ жобалық идеяларды дайындау және таныстыру болды.

Bootcamp жұмысына ментор және геоақпараттық жүйелер (GIS) бойынша сарапшы ретінде әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті География және табиғатты пайдалану факультетінің Метеорология және гидрология кафедрасының аға оқытушысы Жанар Раймбекова қатысты.

Білім беру бағдарламасы аясында ол «Leveraging GIS and Open Spatial Data for Water Projects and Impact Showcasing in Central Asia» («Орталық Азиядағы су жобаларында GIS пен ашық кеңістіктік деректерді пайдалану және олардың әсерін көрсету») тақырыбында сараптамалық сессия өткізді.

Презентация барысында су жобаларын іске асырудың әртүрлі кезеңдерінде геоақпараттық технологиялар мен ашық кеңістіктік деректерді пайдаланудың практикалық тәсілдері ұсынылды. Олар проблеманы анықтау мен бастапқы деректерді жинаудан бастап, кеңістіктік талдау, нәтижелерді визуализациялау және жобалық шешімдерді негіздеуге дейінгі үдерістерді қамтыды. GIS көмегімен мәселенің жалпы сипаттамасын негізделген жобалық шешімдер қабылдауға мүмкіндік беретін өлшенетін кеңістіктік деректерге айналдыруға ерекше назар аударылды.

Қатысушылар су жобаларында ашық спутниктік және геокеңістіктік деректерді пайдалану мүмкіндіктерімен де танысты. Спутниктік деректер, жер бедерінің цифрлық модельдері, климаттық және инфрақұрылымдық деректер, сондай-ақ қашықтан зондтау мәліметтерін далалық бақылаулармен біріктіру жолдары қарастырылды. GIS көмегімен жобалардың әсерін «іске асыруға дейін → араласу → іске асырғаннан кейін» қағидаты бойынша бағалау мен визуализациялауға ерекше көңіл бөлінді.

Сараптамалық презентациядан кейін Жанар Раймбекова менторлық сессияларға қатысып, командаларға жобалық идеяларды жетілдіру және ұсынылған шешімдерді негіздеу үшін GIS пен кеңістіктік деректерді қолдану мәселелері бойынша кеңес берді.

Екі күндік Bootcamp бағдарламасы жобалардың логикалық-құрылымдық схемалары мен бюджеттерін әзірлеуді, оларды пилоттық іске асыру және техникалық валидациялауды жоспарлауды, адвокация және жобалардың тұрақтылығы мәселелерін, көпшілік алдында коммуникация жасау бойынша тренингтерді және жобалық ұсыныстардың қорытынды таныстырылымын қамтыды.

Факультет оқытушыларының халықаралық сарапшылар мен менторлар ретінде қатысуы ғылыми-практикалық тәжірибе алмасуға, өңірлік ынтымақтастықты нығайтуға және Орталық Азиядағы су ресурстарының өзекті мәселелерін шешуде заманауи геоақпараттық тәсілдерді ілгерілетуге ықпал етеді.

Іс-шара БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарын (ТДМ) жүзеге асыруға, атап айтқанда ТДМ 6 «Таза су және санитария», ТДМ 4 «Сапалы білім беру», ТДМ 9 «Индустрияландыру, инновациялар және инфрақұрылым» және ТДМ 17 «Тұрақты даму үшін әріптестік» мақсаттарына қол жеткізуге ықпал етеді. Жастардың су саласындағы бастамаларын дамыту, заманауи геоақпараттық технологияларды қолдану және сараптамалық менторлық Орталық Азиядағы су мәселелерінің тұрақты шешімдерін іздеуге және жаңа буын мамандарын даярлауға мүмкіндік береді.