Кітап өнері мен публицистика тілі: ҚазҰУ-дың болашақ баспагерлері Ә. Қастеев атындағы өнер музейінде

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің баспа ісі мамандығының студенттері Қазақстан Республикасы Мемлекеттік өнер музейінің Әбілхан Қастеев атындағы залдарында практикалық сабақ өткізді. «Ғылыми-танымдық қазақ публицистикасы» пәні аясында ұйымдастырылған оқу экскурсиясын ассистент-профессор Арғынбаева Мақпал Халеловна жүргізді.

Сабақтың негізгі мақсаты – визуалды мәдениетті, өнер нысандарына арналған мәтіндік сүйемелдеуді зерттеу, сондай-ақ графика мен иллюстрациялық өнерді баспа ісінің стандарттары және ғылыми-танымдық дискурс тұрғысынан кәсіби деңгейде талдау.

Болашақ баспагерлердің назарында: графика және кітап иллюстрациясы
Студенттердің кәсіби талдауының негізгі бөлігі графика және кітап иллюстрациясы залдарында өтті. Болашақ баспа ісі мамандары үшін бұл бағыт ерекше ғылыми-тәжірибелік маңызға ие болды.
• Визуалды баяндау құралдары: студенттер сурет, композиция, сызық пен штрихтың әдеби шығармаларды көркемдік тұрғыдан пайымдау құралы ретіндегі қызметін жан-жақты талдады.
• Мәтін мен бейненің байланысы: классикалық және заманауи басылымдардың нақты үлгілері негізінде иллюстрацияның ғылыми-танымдық мәтінді қалай толықтыратыны, оны оқырманға түсінікті етіп жеткізуге және кітапты тұтас қабылдауға қалай ықпал ететіні қарастырылды.
• Көркем безендіру шеберлігі: болашақ баспагерлер гравюрадан литографияға дейінгі графикалық туындылардың техникалық ерекшеліктерімен танысты. Бұл баспа ісінің даму эволюциясын түсіну үшін маңызды тәжірибе болды.

Үш көрме жобасы: архивтерден концептуалды киіз өнеріне дейін
Студенттердің ерекше қызығушылығын уақытша көрмелер тудырды. Олардың негізінде студенттер сыни және ғылыми-танымдық материалдар жазу тәжірибесін меңгерді.
• «Архитектураның тірі денесі» – музейдің бірегей ғимаратының 50 жылдығына арналған ауқымды жоба. Болашақ баспагерлер сирек кездесетін сызбалармен, фотосуреттермен және құжаттармен танысып, оларды архивтік публицистика тұрғысынан бағалады. Экспозиция Алматының модернистік келбетін айқындайтын ерекшеліктерді зерделеуге мүмкіндік берді.
• «Мұра жіптері» – монументалды тоқыма өнеріне арналған көрме. Экспозиция келушілерге дәстүрлі тоқыма өнерінің терең философиясын және оның таңбалық жүйелерін таныстырып, заманауи этнодизайн бағытындағы кітаптарды безендіруге шабыт беретін көркемдік шешімдерді ұсынды.
• Авторлық киіз өнері көрмесі – дәстүрлі қолөнердің концептуалды өнер нысандарына айналу үдерісін көрсеткен экспозиция. Бұл көрме студенттерге классикалық мұраның жаңа визуалды тіл арқылы жаңаша сипатқа ие болатынын танытты.

Публицистика тұрғысынан музейдің тұрақты қорларын зерттеу
Ғылыми-танымдық публицистиканы зерделеу барысында студенттер музейдің басқа да бөлімдеріндегі туындыларға контент-талдау жүргізді.
1. Қазақстан кескіндемесі. Ұлы даланың көріністері, тарихи композициялар мен портреттер ғылыми және тарихи басылымдарды иллюстрациялауға арналған бай дереккөз ретінде қарастырылды.
2. Сәндік-қолданбалы өнер. Ұлттық қолөнер туындылары, ою-өрнектер, киіз және тоқыма бұйымдары қазақ шеберлерінің көркемдік талғамы мен қалыптасқан визуалды стилін танытты.
3. Шетел өнері. Ресей, Еуропа және Азия шеберлерінің туындылары әртүрлі елдердің көркемдік және баспа дәстүрлерін салыстыруға мүмкіндік берді.
4. Қазақстанның заманауи өнері. Қоғамдағы өзгерістер мен мәдени бірегейліктің көрінісін танытатын туындылар қазіргі аудиторияның сұраныстары мен визуалды тілін түсінуге көмектесті.

Өнер кеңістігіндегі практикалық сабақтың қорытындысы
Көшпелі сабақ болашақ баспагерлерге теориялық білімдерін музей кеңістігінде тәжірибе жүзінде бекітуге мүмкіндік берді. Көрмелерде танысқан иллюстрациялар, графикалық техникалар мен музей архивтері негізінде студенттер ғылыми-танымдық мақалалар, кітап графикасына арналған шолулар және аналитикалық рецензиялар топтамасын дайындайды. 

Отандық баспа индустриясына білікті мамандар даярлау ісіне қолдау көрсеткен Ә. Қастеев атындағы музей басшылығына шынайы алғыс білдіреміз!

Арғынбаева Мақпал Халеловна, 
әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ассистент-профессоры