ҚазҰУ-дың физика-техникалық факультетінің ғалымдары Қытайда өткен халықаралық материалтану форумында зерттеу нәтижелерін таныстырды

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің физика-техникалық факультетіне қарасты Қатты дене физикасы және жаңа материалдар технологиясы кафедрасының өкілдері Материалдардың геномдық инженериясы жөніндегі X халықаралық форумға (10th International Forum of Materials Genome Engineering) қатысты. Делегацияны кафедра меңгерушісі Ержан Мұхаметкәрімов басқарды. Оның құрамында Айымкүл Мархабаева, Бауыржан Базарбай және Гауһар Мұсабек болды. Ғалымдар материалтану саласындағы зерттеу нәтижелерін таныстырды, қытайлық әріптестерімен кездесті және Қытай құрылыс материалдары академиясына барды.

Форум 2026 жылғы 2–6 қараша аралығында Шаньдун провинциясының әкімшілік орталығы Цзинань қаласында өтті. 3 қарашада форумның ресми ашылуы мен пленарлық баяндамалар, ал 4 және 5 қарашада секциялық отырыстар мен техникалық кездесулер өтті. Ұйымдастыру комитетінің мәліметінше, форумға 18 ел мен өңірден мамандар қатысып, бағдарлама 16 секцияны қамтыды. Ұйымдастырушылар қатарында Қытай инженерлік академиясының бейінді бөлімшесі, Қытай материалдарды зерттеу қоғамы және жаңа материалдар жөніндегі үлкен деректердің ұлттық инновациялық альянсы болды.

Форумға қатысушылар қажетті қасиеттері бар материалдарды іздеуді жеделдету үшін компьютерлік модельдеуді, экспериментті және деректерді талдауды қалай ұштастыруға болатынын талқылады. Есептеулер келешегі бар құрамдарды іріктеуге көмектеседі, ал зертханалық өлшеулер болжамды тексеруге және материалды алу тәсілі оның қасиеттеріне қалай әсер ететінін анықтауға мүмкіндік береді. ҚазҰУ өкілдері материалтану саласындағы халықаралық ынтымақтастыққа арналған Belt and Road Forum on Innovation & Cooperation секциясына да қатысты. Секцияда талқыланған тақырыптардың бірі жаңа материалдарды әзірлеуде жасанды интеллектіні қолдану болды.

Делегация мүшелерінің ғылыми еңбектері бірнеше бағытты қамтиды. Ержан Мұхаметкәрімовтің жарияланымдары арасында асыл металл нанобөлшектері бар мырыш оксидінің жұқа қабықшаларын зерттеуге және электрондық-сәулелік литографияға арналған еңбектер бар. Бірінші бағыт жұқа қабықшалы құрылымдардың оптикалық қасиеттерін зерттейді. Екінші бағытта электрон шоғы энергиясының таралуы микроқұрылымдар жасауға арналған сезімтал қабатқа қалай әсер ететіні қарастырылады.

Айымкүл Мархабаева көміртекті наноматериалдарды зерттеуге қатысады. Оның еңбектерінің бірінде электрохимиялық өлшеулер кезінде көміртекті наноқабырғаларды тікелей бақылау үшін Раман спектроскопиясы қолданылған. Гауһар Мұсабек кремний наноқұрылымдарын, соның ішінде оларды сутек өндіру және сақтау үшін пайдалану мүмкіндіктерін зерттейді. Бұл еңбектер наноматериалдардың қасиеттерін зерттеуді электрохимия мен энергетиканың міндеттерімен байланыстырады.

Бауыржан Базарбай материалтану мен құю технологиясының қолданбалы міндеттерімен айналысады. Оның жарияланымдарының бірінде алюминий қорытпаларын құюда қолданылатын, 3D басып шығару әдісімен жасалған полимер үлгілерге арналған отқа төзімді жабындар салыстырылған. Жабындарды бағалау кезінде олардың жоғары температураға төзімділігі, үлгі бетіне жабысу беріктігі және газ өткізгіштігі ескерілген. Бұл зерттеу материал мен өңдеу режимін таңдау арқылы нақты өндірістік міндеттерді қалай шешуге болатынын көрсетеді.

Сапар аясында делегация Бейжіңдегі Қытай құрылыс материалдары академиясына (China Building Materials Academy, CBMA) барды. Академияның ғылыми бағыттарына цемент негізіндегі материалдарды, кварц шынысын, жоғары сипаттамалы керамиканы және экологиялық құрылыс материалдарын зерттеу кіреді. Академиядағы кездесу материалдардың құрамы мен құрылымын зерттеу нәтижелерін өнеркәсіптік өндірісте қолданатын ұйымның жұмысымен танысуға мүмкіндік берді. Бұл кәсіби байланыстар бірлескен зерттеулерді талқылауға, зерттеу әдістерімен алмасуға және жас ғалымдарды халықаралық жобаларға тартуға негіз бола алады.