Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың экономикалық емес мамандықтарында білім алатын студенттерге арналған қаржылық сауаттылық

2026 жылғы 13 қазанда әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Экономика және бизнес жоғары мектебінің «Қаржы және есеп» кафедрасының оқытушылары Механика-математика факультетінің студенттеріне арналған «Қаржылық сауаттылық негіздері» пәні бойынша қазақ және орыс тілдерінде ашық дәріс өткізді. Іс-шараның спикерлері экономика ғылымдарының кандидаты, зерттеуші-профессор Асилова Айжан Сәрсенқызы және экономика ғылымдарының кандидаты, ассистент-профессор Әлиева Бағлан Мұратқызы болды.

Дәрістің негізгі мақсаты студенттердің қаржылық сауаттылығын қалыптастыру және арттыру, жеке қаржыны жауапкершілікпен басқару дағдыларын дамыту, сондай-ақ білім алушыларды пәннің мазмұнымен және практикалық маңыздылығымен таныстырып, оқу курстарын саналы түрде таңдауға бағыттау болды.

Кездесу барысында қаржылық сауатты мінез-құлықтың негізгі қағидалары қарастырылды. Атап айтқанда, жеке және отбасылық бюджетті жоспарлау, кірістер мен шығыстарды салыстыру, жинақ қалыптастыру, кредиттік өнімдерді жауапкершілікпен пайдалану, қаржылық тәуекелдерді бағалау және алаяқтықтан қорғану мәселелеріне назар аударылды. Қаржылық шешімдерді қабылдау кезінде қолда бар мүмкіндіктерді, ұсынылатын талаптарды және ұзақ мерзімді салдарын талдау қажеттігі ерекше атап өтілді. Бұл саладағы білім тек қаржы бағыты бойынша болашақ мамандар үшін ғана емес, барлық білім беру бағыттарында оқитын студенттер үшін де маңызды.

Дәрісті өткізу Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму мақсаттарын (ТДМ) іске асыруға қосылған үлес болды. Атап айтқанда, іс-шара ТДМ 4 – «Сапалы білім» мақсатына сәйкес келеді, өйткені ол практикалық білімді кеңейтуге және өмір бойы қажетті құзыреттерді қалыптастыруға ықпал етеді. ТДМ 8 – «Лайықты жұмыс және экономикалық өсу» мақсатына қосқан үлесі кәсіби қызметте, кәсіпкерлікте және экономикалық дербестікте маңызды болып табылатын негізделген қаржылық шешімдер қабылдау дағдыларын дамыту арқылы көрініс табады. Ал ТДМ 10 – «Теңсіздікті азайту» мақсатына қосқан үлесі қолжетімді қаржылық білімді тарату және жастардың экономикалық өмірге қатысуы үшін тең мүмкіндіктер қалыптастырумен байланысты.

Тақырыптың өзектілігі Қазақстанның мемлекеттік саясатының басым бағыттарымен де айқындалады. Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2024 жылғы 2 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында мектептер мен жоғары оқу орындарында қаржылық сауаттылық негіздері және цифрлық гигиена бойынша білім беру бағдарламаларын енгізу қажеттігін атап өтті. 2025 жылы Мемлекет басшысы бәсекеге қабілетті адами капиталды қалыптастырудың маңызды шарты ретінде қаржылық және цифрлық сауаттылықты дамытудың маңыздылығына тағы да назар аударды. Сонымен қатар, 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оларды цифрлық трансформация арқылы шешу» атты Жолдауында азаматтардың қаржылық хабардарлығын арттыруға бағытталған AMANAT партиясының бастамасымен қолға алынған «Қарызсыз қоғам» жобасын одан әрі жалғастыру қажеттігі атап өтілді.

Осындай білім беру іс-шаралары студенттерге алған білімдерін күнделікті өмірде қолдануға: банктік қызметтердің шарттарын бағалауға, ірі сатып алуларды жоспарлауға, шамадан тыс борыштық жүктемеден аулақ болуға және цифрлық қаржылық сервистерді жауапкершілікпен пайдалануға көмектеседі. Дәрістің пәнаралық сипаты қаржылық сауаттылық негіздерінің таңдалған мамандығына қарамастан әрбір білім алушы үшін маңызды екенін көрсетті.

Осылайша, ашық дәріс студенттердің қаржылық білімін кеңейтуге, жеке қаржылық әл-ауқаттың өзекті мәселелерін талқылауға және университеттік білім беруді еліміздің тұрақты даму міндеттерімен байланыстыруға мүмкіндік берген маңызды алаңға айналды.