Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасы: институционалдық реформалар және қоғамдық диалог

Қазақстан Республикасының Конституциясы — ел аумағында жоғары заңды күші бар, мемлекеттің саяси, құқықтық және экономикалық жүйесінің негіздерін айқындайтын негізгі Заң. Әрбір азамат оның қағидаларын білуге және құрметтеуге міндетті.

Қазақстан Республикасының қолданыстағы Конституциясы 1995 жылғы 30 тамызда бүкілхалықтық референдумда қабылданып, тәуелсіз мемлекеттің қалыптасуы мен дамуына елеулі үлес қосты.

2025 жылғы 30 тамызда Қазақстан Конституциясының қабылданғанына 30 жыл толды. Осы кезеңде қоғам өмірінде айтарлықтай өзгерістер орын алды, саяси процестерді демократияландыруға және азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысуын кеңейтуге бағытталған мемлекеттік басқару жүйесін жаңғырту қажеттілігі туындады.

Атап айтқанда, 145 депутаттан тұратын, жаңа әрі кеңейтілген өкілеттіктерге ие бір палаталы Парламент – Құрылтайды құру, жалпыұлттық диалогтың жаңа платформасы — Қазақстанның Халық Кеңесін қалыптастыру, сондай-ақ вице-президент институтын енгізу көзделуде. Қазақстан Республикасының Негізгі заңындағы бұл тұжырымдамалық өзгерістер азаматтардың өмір сүру сапасын арттыруға, олардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуге, сондай-ақ шешім қабылдау барысында азаматтардың пікірлері мен қажеттіліктерін ескеруге бағытталған.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің «Менеджмент» кафедрасының профессоры ретінде атап өткім келеді: Конституцияның жаңа мәтінінде алғаш рет азаматтардың цифрлық ортадағы құқықтарын қорғау нормасы бекітілді. Сонымен қатар білім мен ғылымға, мәдениет пен инновацияларға ерекше мән берілген.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттің болашағы минералдық ресурстар мен табиғи байлықтарға емес, адам капиталына және азаматтардың жетістіктеріне байланысты екенін атап өтті. Конституцияға енгізілетін кез келген өзгерістер, тіпті ең аз дегеннің өзінде, тек референдум арқылы жүзеге асырылуы тиіс.

Референдум — азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысуына мүмкіндік беретін демократияның маңызды тетігі. Қазақстанның болашағы әрқайсымызға байланысты.

Экономика ғылымдарының докторы,«Менеджмент» кафедрасының профессоры

Белгибаева Ж.Ж.