Кәсіби маманның қатысуымен зоотоксинология бойынша тәжірибеге бағытталған оқыту

    2026 жылғы 19 ақпанда Институт зоологии РК базасында зоология, гистология және цитология кафедрасының «6B05110 – Зоология» білім беру бағдарламасының 3-курс студенттеріне арналған «Улы омыртқасыздар» тақырыбында дәріс өтті. Іс-шара БҰҰ ТДМ №4 «Сапалы білім» мақсатын жүзеге асыру аясында ұйымдастырылды.

    Сабақ «Зоотоксинология» пәні бойынша өткізіліп, токсиндердің биологиялық табиғаты, олардың әсер ету механизмдері және қолданбалы маңызы туралы білімді тереңдетуге бағытталды. Дәрісті кафедраның аға оқытушысы, Орнитология және герпетология зертханасының кіші ғылыми қызметкері Екатерина Валерьевна Акентьева ұйымдастырды.

    Студенттердің кәсіби құзыреттерін кеңейту және дәрістің ғылыми деңгейін арттыру мақсатында омыртқасыздар токсикологиясы мен арахнология саласының маманы — Леонид Ким (Институт зоологиясының кіші ғылыми қызметкері, Жас ғалымдар кеңесінің төрағасы) шақырылды. Бұл материалды заманауи әдеби деректер мен авторлық зерттеулер негізінде ұсынуға мүмкіндік берді.

Дәріс барысында қарастырылған негізгі мәселелер

Токсикалылықтың заманауи тұжырымдамасы:

• пассивті улы (poisonous) және белсенді улы (venomous) организмдерді ажырату;

• әртүрлі эволюциялық тармақтарда уыттылықтың тәуелсіз пайда болуы;

• токсиндердің омыртқасыздардың ірі таксондарының көпшілігінде таралуы.

Әлемдік фаунадан мысалдар

1. Chironex fleckeri — «теңіз арасы» кубомедузасы, кардио-, нейро- және цитоуытты әсері күшті;

2. Conus geographus — географиялық конус (жыртқыш теңіз бауыраяқты ұлу), кониотоксиндер кешені арқылы ауыр нейропаралитикалық әсер тудырады;

3. Palythoa туысының маржандары — палитоксин түзеді (ең күшті бейпротеиндік токсиндердің бірі).

Қазақстан фаунасынан мысалдар

• қарақұрттар: Latrodectus tredecimguttatus, L. pallidus, L. dahli;

• скорпиондар (Қазақстанда 8 түрі тіркелген, өлімге әкелетін түрлер жоқ);

• Paederus fuscipes туысының қоңыздары және нарывниктер (кантаридинді дерматиттер);

• жарғаққанаттылар, соның ішінде Apis mellifera (апитоксин).

Дәріс мазмұны

• уланудың клиникалық белгілері (нейротоксикалық, цитотоксикалық, гемолитикалық әсерлер);

• дәрігерге дейінгі алғашқы көмек алгоритмдері (иммобилизация, бөгде фрагменттерді алу, шаю, симптоматикалық терапия);

• тұрмыста қауіпті буынаяқтыларды ұстаудың құқықтық аспектілері.

     Кәсіби маманның қатысуымен өткен дәріс студенттердің пәнаралық дайындығын күшейтіп, іргелі зоология, зоотоксинология және биомедицина арасындағы байланысты нығайтты әрі болашақ зоолог мамандарды даярлау сапасын арттырды.

Зоология, гистология және цитология кафедрасының аға оқытушысы

Акентьева Екатерина Валерьевна

#SDG #SustainableDevelopment #KazNU #SDG_KazNU #SustainableKazNU