26.02.2026 күні әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Биология және биотехнология факультетінің Ботаника және агроэкология кафедрасында профессор Назарбекова Салтанат Төлепбековнаның «Охрофитті балдырлардың қазіргі заманғы жүйесі. Ochrophyta бөлімі» тақырыбындағы ашық дәрісі өтті. Ашық дәріс мазмұнының тереңдігімен, ғылыми деңгейінің жоғарылығымен және тыңдаушыларға қолжетімді, нақты әрі түсінікті тілде жеткізілуімен ерекшеленді. Материал жүйелі түрде құрылып, негізгі ұғымдар мен күрделі мәселелер бірізді әрі логикалық байланыста баяндалды; заманауи деректер, терминология және қазіргі систематикадағы жетекші тәсілдер кеңінен қамтылды.
Дәрісте Ochrophyta құрамына енетін негізгі топтардың жалпы сипаттамасы, жасушалық құрылысы, пигменттік жүйесі, экологиялық бейімделулері және тіршілік цикліне қатысты өзекті тұжырымдар талқыланды. Оқытушы охрофиттердің экожүйелердегі рөлін (біріншілік өнім түзу, зат айналымы, трофикалық тізбектерді қолдау) қысқаша түсіндіріп, олардың сан алуандығы мен морфологиялық өзгергіштігі неге жүйелеуді күрделендіретінін көрсетті. Сонымен қатар, эволюциялық тұрғыдан екінші реттік эндосимбиоз идеясының маңызы, пластидтердің шығу тегі мен пигменттердің таксономиялық мәні сияқты тақырыптар ұғымдық деңгейде байланыстырылып берілді.
Профессор Назарбекова классикалық морфологиялық белгілерге сүйенген жүйелеу дәстүрін сақтай отырып, соңғы жылдардағы молекулалық-генетикалық зерттеулер нәтижесінде қалыптасқан жаңа көзқарастарды нақты мысалдар арқылы түсіндірді. Әсіресе филогенетикалық ағаштарды интерпретациялау, таксондар арасындағы туыстық байланыстарды қайта қарастыру себептері, «монофилия–полифилия» ұғымдарының практикалық мағынасы және жіктелудегі өзгерістердің ғылыми негіздемесі тыңдаушылар үшін аса пайдалы болды. Бұл тәсіл ғылымның динамикалық сипатын көрсетіп, жүйелеудің тек атауларды реттеу емес, эволюциялық тарихты түсіндіретін құрал екенін айқын жеткізді. Дәріс барысында диатомды балдырлар, қоңыр балдырлар, алтынтүсті және сары-жасыл балдырлар сияқты ірі тармақтарға қысқаша шолу жасалып, оларды ажыратуда қолданылатын диагностикалық белгілер мен қазіргі генетикалық маркерлердің айырмашылығы салыстырмалы түрде көрсетілді.
Ашық дәріс барысында заманауи әдістердің (ДНҚ-баркодинг, көпгенді талдау, метагеномика) систематикадағы орны, сондай-ақ алынған нәтижелердің қолданбалы қырлары да көрсетілді: су экожүйелерін мониторингтеу, биоиндикация, су «гүлденуі» құбылыстарын бағалау, агроэкожүйелердегі суару арналары мен тоғандардың экологиялық жағдайын бақылау сияқты бағыттармен байланысы талданды. Профессор деректер базасымен жұмыс істеудің мәдениетін (үлгілеу, метадерек, анықтағыштар, халықаралық номенклатура қағидалары) атап өтіп, әдебиет таңдауда сенімді шолу еңбектеріне және тексерілген онлайн-ресурстарға сүйенудің маңызын ескертті. Дәріс соңында сұрақ-жауап бөлімі өтіп, студенттер мен жас зерттеушілер терминологиялық дәлдік, зерттеу дизайнын құру және нәтижені дұрыс интерпретациялау бойынша нақты кеңестер алды.
Профессор Назарбекова Салтанат Төлепбековна – кафедраның ғылыми-педагогикалық қызметінде тәжірибесі мол, жүйелеу мен балдыртану тақырыптарын қазіргі әдістемелермен ұштастыра білетін оқытушы. Оның дәріс беру стилі – дәлелге негізделген, дереккөзге сүйенген және аудиториямен интерактивті байланысқа бағытталған: күрделі ұғымдарды кезең-кезеңімен түсіндіріп, тыңдаушыларды сұрақ қоюға және ғылыми пікірталасқа тартты. Осындай ашық дәрістер университеттің ғылыми-білім беру кеңістігін байытып, кафедраның академиялық әлеуетін көрсететін маңызды іс-шара ретінде айрықша бағаланады.Бұл дәрістер оқытушылар, студенттер және жас зерттеушілер арасында кәсіби байланыстарды нығайтып, тәжірибе алмасуға, ғылыми диалогты дамытуға және ғылыми ойлау мәдениетін қалыптастыруға елеулі үлес қосады.
