ҚазҰУ-дың физика-техникалық факультетінің студенттерімен конституциялық реформалар мен жастардың құқықтық қауіпсіздігі мәселелері талқыланды

2026 жылғы 3 қыркүйекте әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Физика-техникалық факультетінің 330-аудиториясында студенттердің заң ғылымдарының докторы, зерттеуші-профессор Алуа Саламатқызы Ибраевамен кездесуі өтті. Ашық дәрістің тақырыбы – «Конституциялық реформалар: негізгі өзгерістер».

Алуа Ибраева – Қазақстанға белгілі ғалым-заңгер, ҚазҰУ-дың мемлекет және құқық теориясы мен тарихы, конституциялық және әкімшілік құқық кафедрасының зерттеуші-профессоры. Ол 1984 жылы ҚазҰУ-ды тәмамдап, содан бері университетте еңбек етіп келеді. 2005 жылы заң ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін, ал 2006 жылы профессор ғылыми атағын алды. Ғалымның негізгі ғылыми-зерттеу бағыттары мемлекет және құқық теориясы, құқықтық мәдениет, құқықтық білім беру және құқықтық тәрбие мәселелерімен байланысты. Алуа Ибраеваның ғылыми жетекшілігімен 18 заң ғылымдарының кандидаты және жеті PhD докторы даярланған. Ол 200-ден астам ғылыми еңбектің, монографиялардың, оқулықтар мен оқу құралдарының авторы.

Кездесудің маңыздылығын арттырған жайттардың бірі – ғалымның еліміздің конституциялық дамуына қатысты өзекті мәселелерді талқылауға тікелей қатысу тәжірибесі. Алуа Ибраева Қазақстан Республикасы Президентінің 2025 жылғы 8 қазандағы өкімімен құрылған Парламенттік реформаны жүргізу жөніндегі жұмыс тобының құрамына енді. Жұмыс тобына мемлекеттік органдардың, Парламенттің, ғылыми және сараптамалық қоғамдастықтың өкілдері кіріп, олар Қазақстанның саяси-құқықтық жүйесін одан әрі жетілдіруге бағытталған ұсыныстарды әзірлеуге қатысты.

Дәріс барысында профессор студенттерге конституциялық реформалардың негізгі бағыттары, мемлекет пен азаматтың өзара іс-қимыл қағидаттары, адамның құқықтары мен міндеттері, сондай-ақ Конституцияның елдің құқықтық жүйесінің негізі ретіндегі маңызы туралы жан-жақты айтып берді. Мемлекеттік органдардың азаматтар алдындағы жауапкершілігіне, жеке тұлғаның құқықтарын және адам қадір-қасиетін қорғауға, сондай-ақ сот арқылы қорғану мүмкіндіктеріне қатысты ережелер жеке қарастырылды.

Кездесуде жастардың құқықтық мәдениеті мен ұлттық қауіпсіздік мәселелеріне ерекше назар аударылды. Студенттерге заңнамада терроризм мен экстремизмге қарсы іс-қимыл мәселелерінің қалай реттелетіні, тиісті ұйымдардың қызметіне тек заңда белгіленген тәртіппен және сот шешімі негізінде ғана тыйым салынатыны, сондай-ақ құқыққа қайшы әрекеттерге қатысқаны үшін қандай жауапкершілік көзделетіні түсіндірілді.

Ақпараттық ортаның жастарға ықпалы да жеке тақырып ретінде қозғалды. Қатысушылар әлеуметтік желілер мен мессенджерлердегі жарияланымдарды сыни тұрғыдан бағалаудың, манипуляциялық және арандатушылық сипаттағы контентті ажырата білудің, сондай-ақ экстремистік бағыттағы материалдарды тарату құралына айналмаудың маңызын талқылады. Осы тұрғыда радикалданудың себептері, адамның жеке таңдауы және деструктивті ортаға тартылудың салдары туралы ой қозғайтын кинематографиялық туындылардан мысалдар келтірілді.

Экстремизмнің алдын алу тек тыйым салынған ұйымдардың тізімін білумен шектелмейтіні атап өтілді. Құқықтық сауаттылық, конституциялық құндылықтарды түсіну, өзге адамдардың құқықтарына құрметпен қарау және алынған ақпаратты дербес талдай білу де аса маңызды.

Кездесу соңында ашық пікір алмасу өтті. Физика-техникалық факультетінің студенттері профессорға конституциялық өзгерістер, азаматтардың құқықтары, адам мен мемлекеттің өзара іс-қимыл тетіктері, сондай-ақ тыйым салынған және арандатушылық сипаттағы ақпаратты таратудың құқықтық салдары туралы сұрақтарын қойды.

Кездесу құқықтық нормаларды ғана емес, сонымен қатар жас мамандар үшін құқықтық сауаттылықтың практикалық маңызын талқылауға мүмкіндік берген мазмұнды алаңға айналды. Жаратылыстану-ғылыми және техникалық бағыттарда білім алып жүрген студенттер үшін өздерінің конституциялық құқықтары мен міндеттерін, сондай-ақ жауапкершілік қағидаттарын түсіну – кәсіби және азаматтық мәдениетті қалыптастырудың маңызды құрамдас бөлігі.