Студенттер сыни тұрғыдан ойлауды үйренуде

ЮНЕСКО-ның журналистика және коммуникациялар кафедрасы ұйымдастыратын кураторлық-эдвайзерлік сабақтар сериясы жалғасуда.

Қоғаммен байланыс мамандығының 3-курс студенттерінің орыс тіліндегі тобында «Медиасауаттылық және сыни ойлау» тақырыбында кураторлық сабақ өткізілді.

Әр адам Интернетті, әлеуметтік желілерді, жаңалықтар сайттары мен мессенджерлерді үнемі пайдаланады. Алайда барлық ақпарат бірдей шынайы бола бермейді. Сондықтан медиасауаттылық пен сыни ойлаудың маңызы зор. Кафедра мен факультет студенттерінің басым көпшілігі бұл мәселелерді оқу пәндері аясында кәсіби түрде зерттейді.

«Медиасауаттылық – ақпаратты дұрыс қабылдау, оның дереккөзін тексеру, шынайылығын бағалау және ықтимал манипуляцияларды байқай білу қабілеті», - деп түсіндірді топ кураторы Александр Рожков. Сыни ойлау – ақпаратты талдау, дәлелдерді тексеру, әртүрлі дереккөздерді салыстыру және негізделген қорытынды жасай білу қабілеті.
«iPhone 18-ді арнайы сілтеме арқылы тапсырыс беруге болады» –  алаяқтар жаңа iPhone 18-ге алдын ала тапсырыс беру мүмкіндігін Қазақстан тұрғындарының банктік және басқа да құпия деректерін алу үшін пайдаланады. Factcheck.kz бұл схема туралы 2026 жылғы 23 қыркүйекте хабарлады», - деді 3-курс студенті Дарья Махорина.

Сондай-ақ 2026 жылы әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде табысы белгілі бір мөлшерден төмен отбасыларға және кейбір аурулары бар адамдарға 432 500 теңге көлемінде біржолғы төлем беріледі деген ақпарат тарады. Қазақстанның Еңбек министрлігі бұл ақпаратты ресми түрде жоққа шығарды: мұндай төлем заңнамада қарастырылмаған. Министрлік мұндай хабарламалар алаяқтар тарапынан жеке деректерді алу үшін пайдаланылуы мүмкін екенін де ескертті. Студенттер практикалық фактчекинг жүргізіп, бұл жалған жаңалықтың Қазақстандағы көптеген отбасыларға орынсыз үміт сыйлаған кезекті жалған ақпарат екенін анықтады.

Медиасауаттылық адамдарға жарнама мен әлеуметтік желілердің ықпалын түсінуге көмектеседі. Жарқын жарнамалық хабарламалар, эмоциялық тақырыптар және әлеуметтік желілердің алгоритмдері адамның таңдауына және көзқарасына әсер етуі мүмкін. Сондықтан әртүрлі дереккөздерді салыстырып, ақпаратқа саналы түрде қарау маңызды.

Ақпаратпен дұрыс жұмыс істей білу оқу барысында да, күнделікті өмірде де маңызды. Студенттерге Интернеттен көптеген материал іздеуге тура келеді, сондықтан дайын ақпаратты жай ғана көшіріп алу жеткіліксіз – оның мазмұнын түсініп, дереккөздің сенімділігін бағалау қажет. Сондай-ақ күмәнді сілтемелерге, жалған аккаунттарға және жеке деректерді ұсынуды сұрайтын хабарламаларға сақтықпен қарау маңызды.

Қорытындылай келе, медиасауаттылық пен сыни ойлау – қазіргі заманғы адам үшін, соның ішінде студенттер мен университет түлектері үшін маңызды дағдылар болып табылады.