«Адал ұрпақ – жарқын болашақ»: студенттер арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы сауалнама өткізілді

2026 жылғы 4 қарашада «Жемқорлықтан ТЫС университет» жобасы аясында студенттер арасында «Адал ұрпақ – жарқын болашақ» тақырыбында сауалнама өткізілді. Қатысушыларға сыбайлас жемқорлықтың көріністері, оның қоғам мен білім беру жүйесіне тигізетін салдары, сондай-ақ академиялық адалдық қағидаттарын күнделікті оқу барысында сақтау туралы сұрақтар ұсынылды.

Сауалнаманың мақсаты – студенттердің құқықтық сауаттылығын арттыру және сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастыру. Сұрақтар әділдік туралы жалпы түсінікті оқу барысында кездесуі мүмкін нақты жағдайлармен байланыстыруға мүмкіндік берді. Студенттер барлығына ортақ ережелерді сақтау неліктен маңызды екені, жеке жауапкершіліктің неден көрінетіні және оқу нәтижелерін әділ бағалаудың мәні туралы пікір білдірді.

Сауалнамада сыбайлас жемқорлықтың негізгі түрлері, оның білім беру ұйымдарына деген сенімге әсері және парақорлықтың алдын алу жолдары қамтылды. Білім беру ортасында бағаның студенттің білімі мен орындаған жұмысының сапасына сай қойылуы ерекше маңызды. Егер бір студентке негізсіз артықшылық берілсе, барлығына бірдей жағдай жасау қағидаты бұзылып, өзге студенттердің адал еңбегі құнсызданады. Сондықтан бағалау өлшемдерінің ашықтығы мен тапсырманы орындауға қойылатын талаптардың түсінікті болуы бүкіл оқу тобы үшін маңызды.

Академиялық адалдыққа ерекше назар аударылды. Талқылау барысында емтихан ережелерін сақтау, тапсырмаларды өз бетінше орындау, өзгенің еңбегін құрметтеу және оқу нәтижелерін шынайы көрсету мәселелері қарастырылды. Іс жүзінде авторлық еңбекті құрметтеу өзгенің идеяларын, мәтіндерін немесе деректерін пайдаланған кезде дереккөзді көрсетуді білдіреді. Зертханалық жұмыста да осы қағидат қолданылады. Өлшеу нәтижелері күтілген көрсеткіштерден өзгеше болса да, оларды сол күйінде тіркеу қажет. Бұл орындалған жұмысты объективті бағалауға және айырмашылықтың себептерін анықтауға мүмкіндік береді.

Қатысушыларға өз құқықтары мен міндеттерін білу, заң талаптарын сақтау және ықтимал бұзушылықтарға бейжай қарамау маңызды екені еске салынды. Белгіленген рәсімдерді білу студентке даулы жағдайды түсінуге көмектеседі. Мысалы, қойылған бағаға қатысты сұрақ туындаса, студент оның қалай қойылғанын түсіндіруді сұрай алады. Қажет болған жағдайда ол бағаны қайта қараудың белгіленген тәртібін пайдалана алады. Мұндай мүмкіндіктерді білу студентке өз құқықтарын қорғауға және оқу нәтижелерін нақты негіздерге сүйеніп талқылауға көмектеседі.

Іс-шара барысында сыбайлас жемқорлықтың салдары бір жағдаймен шектелмейтіні айтылды. Ортақ ережелер бұзылып, шешімдер әділетсіз қабылданса, оқу нәтижелеріне де, бағалау рәсіміне де сенім төмендейді. Бұл университет үшін маңызды, өйткені бағалар мен білім туралы құжаттар түлектің іс жүзінде меңгерген білімі мен дағдыларын көрсетуі тиіс. Осы тұрғыдан алғанда, академиялық адалдық студенттің болашақ кәсіби жауапкершілігімен де тығыз байланысты.

Сауалнама студенттерге өздеріне тікелей қатысты мәселелер жөнінде жеке ұстанымын білдіруге мүмкіндік берді. Әділдік пен жауапкершілік туралы сұрақтарға жауап бере отырып, қатысушылар осы қағидаттарды емтиханға дайындалу, тапсырмаларды орындау және дереккөздермен жұмыс істеу тәжірибесімен байланыстыра алды.

Осындай іс-шаралар құқықтық мәдениетті студенттерге түсінікті мысалдар арқылы талқылауға мүмкіндік береді. «Адал ұрпақ – жарқын болашақ» сауалнамасының өзегінде әр студенттің оқу барысында күн сайын қабылдайтын шешімдері тұрды. Осындай шешімдер арқылы ортақ ережелер сақталатын, өзгенің еңбегі құрметтелетін және оқу нәтижелерінің шынайылығы бағаланатын университет ортасы қалыптасады.