«Орталық Азия көзімен қараған Қытай»: аймақ өкілдерінің жеке тәжірибесі мен кәсіби тарихтары арқылы Қытайды тану — ҚазҰУ

«Орталық Азия көзімен қараған Қытай»: аймақ өкілдерінің жеке тәжірибесі мен кәсіби тарихтары арқылы Қытайды тану

13 қараша 2026
«Орталық Азия көзімен қараған Қытай»: аймақ өкілдерінің жеке тәжірибесі мен кәсіби тарихтары арқылы Қытайды тану

2026 жылғы қарашада Бішкек қаласында «Китая глазами Центральной Азии» атты кітап жарық көрді. Бұл — Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан және Түрікменстан өкілдерінің естеліктерін, ой-толғаныстары мен жеке куәліктерін біріктірген өңіраралық басылым. Кітап Қырғыз Республикасының Қытайтанушылар конгресі» қоғамдық бірлестігі мен «Орталық Азия Жібек жолы» қоғамдық бірлестігінің қатысуымен дайындалып, Бішкек қаласындағы «Макспринт» баспасынан жарық көрді.

Бұл басылым Қытайға тек ресми саясат, экономикалық көрсеткіштер мен халықаралық қатынастар тұрғысынан ғана емес, ең алдымен өмірі мен қызметі осы елмен байланысты адамдардың тағдыры, кәсіби тәжірибесі, ғылыми қызығушылықтары және жеке әсерлері арқылы көзқарас ұсынады.

Кітаптың негізін зерттеушілердің, дипломаттардың, оқытушылардың, сарапшылардың, аудармашылардың және басқа да кәсіби сала өкілдерінің өмірбаяндық очерктері құрайды. Авторлар Қытаймен алғаш танысуы, қытай тілін үйренуі, Қытай университеттерінде білім алуы мен жұмыс істеуі, ғылыми байланыстары, дипломатиялық қызметі, мәдени ықпалдастық және күнделікті өмір туралы баяндайды. Жеке оқиғалар арқылы қазіргі Қытайдың сан қырлы бейнесі, оның тарихи дәстүрлері, мәдени мұрасы және соңғы онжылдықтардағы ауқымды өзгерістері ашылады.

Басылымның айрықша маңызы — Қазақстанның қытайтану мектебінің кеңінен таныстырылуында. Қазақстандық авторлардың қатарында әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қытайтану кафедрасының оқытушылары мен түлектері бар. Олардың кітапқа қатысуы ҚазҰУ-дың отандық қытайтану ғылымын дамытуға, Қытай бойынша мамандар даярлауға және Қазақстан мен ҚХР арасындағы мазмұнды ғылыми әрі мәдени диалогты қамтамасыз ете алатын кәсіби қауымдастықты қалыптастыруға қосқан үлесін көрсетеді.

Жинақтың Қазақстанға арналған бөлімінде Фатимабибі Дәулет, Мөлдір Асыл, Динара Дауен,  Әділ Кәукенов және Ғабит Қойшыбаевтың материалдары ұсынылған. Олардың әңгімелері Қытаймен танысу мен өзара іс-қимылдың әртүрлі жолдарын көрсетеді: студенттік қызығушылық пен қытай тілін үйренуден бастап ғылыми, білім беру, сараптамалық және дипломатиялық қызметке дейін. Атап айтқанда, Динара Дауеннің очеркінде ҚазҰУ-да білім алғаннан кейінгі кәсіби қалыптасуы, Қытайда білімін жалғастыруы және қытайтану саласындағы қызметі баяндалады. Ғабит Қойшыбаевтың тарихы қытай филологиясын оқудың кейінгі дипломатиялық мансап пен Қытай бағыты бойынша көпжылдық қызметке негіз болғанын көрсетеді.

Осылайша, кітап Қазақстандағы қытайтанудың тек академиялық пән ғана емес, ғылым, білім беру, халықаралық ынтымақтастық және мемлекеттік қызмет салалары үшін мамандар даярлаудың маңызды бағыты екенін көрсетеді.

Қатысушылардың кең географиялық ауқымы басылымның құндылығын арттыра түседі. Авторлар Орталық Азияның бес елін таныстырады, ал олардың кәсіби және жеке тәжірибесі Қытайға әртүрлі ұлттық және мәдени көзқарастар тұрғысынан қарауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде тарихи байланыстар, қазіргі ынтымақтастық, білім беру алмасулары мен мәдениетаралық коммуникация өзара толықтыратын Қытай мен Орталық Азия қатынастарының жан-жақты көрінісі қалыптасады.

«Орталық Азия көзімен қараған Қытай» кітабы қытайтанушыларға, шығыстанушыларға, тарихшыларға, филологтарға, саясаттанушыларға, мәдениеттанушыларға, оқытушылар мен студенттерге, сондай-ақ Қытайға және оның Орталық Азия елдерімен қарым-қатынастарына қызығушылық танытатын барша оқырманға арналған.

Жинақтың жарық көруі Орталық Азияның қытайтанушылар кәсіби қауымдастығы үшін маңызды оқиға болып табылады. Басылым Қытаймен байланыстардың даму тарихына қатысты жеке және кәсіби естеліктерді сақтауға, ғылыми және білім беру байланыстарын нығайтуға, өңір халықтары мен ҚХР арасындағы өзара түсіністікті кеңейтуге ықпал етеді.

«Орталық Азия көзімен қараған Қытай» — Қытай туралы естеліктер жинағы ғана емес. Бұл — білім, білім беру, жеке кездесулер мен кәсіби ынтымақтастықтың Орталық Азия мен Қытай арасындағы өзара сенім мен диалог кеңістігін қалай қалыптастыратынын көрсететін айғақ.